Asset Publisher
Nasze lasy
fot. J.Salachna
fot. I.Kocoń
fot. I.Kocoń
Lasy Nadleśnictwa Ujsoły położone są w najatrakcyjniejszej pod względem przyrodniczym części Beskidu Żywieckiego. Od południa wcinają się na kształt półwyspu w terytorium Słowacji, obejmują trzy główne pasma górskie Beskidów: pasmo Wielkiej Raczy, pasmo Wielkiej Rycerzowej oraz pasmo Lipowskiej i Rysianki.
Pod zarządem Nadleśnictwa Ujsoły znajduje się 13,5 tys. ha lasów. Tutejsi leśnicy sprawują również nadzór nad 3,7 tys. ha lasów prywatnych.
Lasy Nadleśnictwa Ujsoły są lasami wielofunkcyjnymi. Wielofunkcyjność lasów Nadleśnictwa jest uwzględniona w przyjętych, na mocy Zarządzeń Ministra Ochrony Środowiska Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, kategoriach ochronności. Dodatkowo część tych lasów, pomimo braku usankcjonowania prawnego, pełni funkcję lasów wodochronnych wzdłuż rzek i potoków, oraz na siedliskach wilgotnych i wodochronnych w granicach stref ochronnych ujęć wody. Lasy Nadleśnictwa Ujsoły pełnią szereg funkcji ekologicznych (ochronnych), produkcyjnych (gospodarczych), obronnych i społecznych. Z funkcji pozaprodukcyjnych największe znaczenie mają funkcje środowiskotwórcze (wodochronne) oraz społeczne (rekreacyjne i estetyczne).
Lasy prywatne najczęściej położone są przy kompleksach Lasów Państwowych. Większość z nich tworzy dość zwarte i duże powierzchnie drzewostanów. W niższych położeniach wysokościowych oraz na terenach osiedlowych i rolniczych tworzą małe kompleksy leśne zajmujące powierzchnie do kilku hektarów, porozrzucane wzdłuż dróg i cieków wodnych. Najwięcej lasów prywatnych znajduje się w zachodniej części zasięgu terytorialnego Nadleśnictwa w obrębie Rycerka, gdzie tworzą kilkanaście dużych i zwartych kompleksów przylegających do lasów Nadleśnictwa. Znacznie mniej lasów niepaństwowych znajduje się na terenie obrębu Ujsoły, gdzie tworzą mniejsze i bardziej rozdrobnione kompleksy.
Mapa sytuacyjna Nadleśnictwa Ujsoły
Dzisiejsze ukształtowanie Beskidu Żywieckiego jest rezultatem działalności różnorodnych czynników rzeźbotwórczych trwających od młodego trzeciorzędu. W tym ciepłym, na przemian suchym i wilgotnym okresie (miocen, pliocen) Beskidy były zrównywane i rozcinane. W okresie czwartorzędowym, w klimacie na przemian zimnym i umiarkowanym, były one kształtowane głównie przez procesy peryglacjalne (wietrzenie mrozowe). Obecnie w ich modelowaniu dużą rolę odgrywają osuwiska.
Masywy Beskidu Żywieckiego, na terenie których leżą lasy Nadleśnictwa Ujsoły, zbudowane są głównie z odpornych na wietrzenie piaskowców magurskich, a w niewielkich fragmentach piaskowców godulskich i istebniańskich (dawny Obręb Rycerka) oraz warstw podmagurskich i hieroglifowych (dawny Obręb Ujsoły).
Utwory magurskie to przeważnie grubo ławicowe warstwy piaskowca, niekiedy ze zlepieńcami z czasem z cienkimi warstwami łupków. Są odporne na wietrzenie. Zależnie, od jakości lepiszcza (przeważnie bezwęglanowe) powstają z nich w niższych położeniach gleby brunatne kwaśne, łatwo ulegające ługowaniu i bielicowaniu. Utwory podmagurskie występują tu fragmentarycznie wśród magurskich. Są to z reguły piaskowce z niewielkim dodatkiem łupków, łatwo wietrzejące o spoiwie ilasto-węglanowo-żelazistym. Powstają z nich zasobne gleby brunatne tworzące siedliska żyzne, odpowiednie dla najbardziej wymagających gatunków, a w położeniach wyższych siedliska lasu mieszanego górskiego.
Gleby związane są z rodzajem podłoża, na którym powstały. Zróżnicowana budowa geologiczna przy dużej różnorodności form rzeźby terenu oraz zmienności warunków hydrologicznych wpłynęła na znaczną różnorodność gleb.
Teren nadleśnictwa jest bardzo zróżnicowany przyrodniczo. Bogaty jest zarówno świat zwierzęcy, jak i roślinny
Z budową geologiczną ściśle związane są szata roślinna i świat zwierzęcy, tworzące razem całą gamę przeróżnych ekosystemów. Najważniejsze to ekosystemy leśne i związane z nimi ekosystemy łąk śródleśnych i stref ekotonowych (specyficzne partie drzewostanów, znajdujące się na przejściu pomiędzy lasem i krajobrazem otwartym lub na przejściu pomiędzy różnymi drzewostanami we wnętrzu kompleksów leśnych). Ta ścisła zależność biocenozy leśnej i biotopu oraz znaczna ich różnorodność spowodowały, że wydzielono kilka typów siedliskowych lasu.
Typy siedliskowe lasu występujące na terenie Nadleśnictwa Ujsoły
Z glebami żyznymi łączą się siedliska lasowe o bogatej szacie roślinnej. Siedliska borowe są uboższe i skład biocenozy jest tu skromniejszy, ale i zupełnie odmienny, przez co na równi ciekawy i fascynujący. Na wszystkich siedliskach borowych dominują drzewostany z panującym świerkiem. Na siedliskach lasowych gatunkami głównymi powinny być: buk, jawor i jodła. Od wielu lat trwa proces przebudowy drzewostanów świerkowych rosnących na żyznych siedliskach poprzez wprowadzania i propagowanie gatunków docelowych.
Szata roślinna ekosystemu leśnego to nie tylko drzewa. Krzewy i rośliny runa to ważne jego elementy składowe. Spośród nich na naszym terenie występuje kilkadziesiąt gatunków podlegających ochronie gatunkowej. Najciekawsze to storczyk plamisty, podkolan biały, listera jajowata, śnieżyczka przebiśnieg, lilia złotogłów, widłaki goździsty i jałowcowaty, ciemiężyca zielona,tojad mocny, centuria pospolita.
Świat zwierzęcy jest równie bogaty, jak roślinny. Gromada ssaków reprezentowana jest przez podstawowe gatunki łowne: jelenia, sarnę, dzika, zająca, lisa, borsuka, kunę.
Z ciekawszych zwierząt chronionych odnotowano występowanie łasicy, gronostaja, ryjówkę górską, rzęsorka rzecznego a z częściowo chronionych - wydrę.
Z rzadkich i zagrożonych gatunków możemy spotkać: głuszca, dzięcioła trójpalczastego, nocka dużego, wilka, niedźwiedzia brunatnego, rysia.
Z gromady gadów występują u nas jaszczurka zwinka i żyworodna, padalec oraz węże: żmija zygzakowata i zaskroniec zwyczajny. Z płazów występują m.in. traszki, kumaki, a z owadów m.in. modraszki oraz biegacze.
Asset Publisher
Wspólnie dla natury: transgraniczna współpraca na rzecz ochrony przyrody
Wspólnie dla natury: transgraniczna współpraca na rzecz ochrony przyrody
Tytuł projektu:
Wspólnie dla natury: transgraniczna współpraca na rzecz ochrony przyrody
Spoločne pre prírodu: Cezhraničná spolupráca ochrany prírody.
Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu Interreg Polska-Słowacja 2021-2027 w ramach Priorytetu 4. Współpraca instytucji i mieszkańców pogranicza.
Beneficjentami projektu są:
Partnerzy z Polski:
- Województwo Śląskie, Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego,
- Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo Ujsoły
Partnerzy ze Słowacji:
- Štátna ochrana prírody Slovenskej republiky, Správa Chránenej krajinnej oblasti Kysuce
- LESY Slovenskej republiky, štátny podnik, organizačná zložka OZ Tatry
Planowana realizacja zadania: kwiecień 2026 – luty 2027.
Plánovaná realizácia úlohy: apríl 2026 – február 2027.
Projekt odpowiada na rzeczywiste i zidentyfikowane potrzeby służb zarządzających obszarami chronionymi oraz lasami na obszarze wsparcia. Teren ten charakteryzuje się specyficznymi warunkami przyrodniczymi, kulturowymi i prawnymi, które wymagają wysokich kompetencji i ścisłej współpracy transgranicznej. Obszar pogranicza obejmujący teren Beskidów Zachodnich z racji swojej atrakcyjności krajobrazowo-przyrodniczej i dostępności jest szczególnie narażony na rosnącą presję turystyczną, która prowadzi do szeregu problemów środowiskowych. Zwiększony ruch turystyczny negatywnie oddziałuje na środowisko naturalne, powodując zaburzenia w funkcjonowaniu ekosystemów. Mimo istnienia różnorodnych form ochrony przyrody w regionie, nieodpowiednie zachowania turystów i brak odpowiedniej świadomości ekologicznej mieszkańców dodatkowo utrudniają skuteczną ochronę środowiska naturalnego. Projekt odpowiada na rosnące zapotrzebowanie na wysokiej jakości edukację przyrodniczą, skierowaną zarówno do lokalnych mieszkańców, jak i turystów licznie odwiedzających te tereny. Wzrost świadomości ekologicznej społeczeństwa sprawia, że coraz więcej obywateli interesuje się zasadami funkcjonowania instytucji publicznych, takich jak parki krajobrazowe czy nadleśnictwa. Projekt ma na celu poprawę współpracy między instytucjami a mieszkańcami pogranicza poprzez informowanie lokalnych społeczności i turystów o zasadach działania tych jednostek. Wspólne działania transgraniczne czterech jednostek odpowiedzialnych za zarządzanie terenami leśnymi i chronionymi: lasami państwowymi i parkami krajobrazowymi i ich odpowiednikami po stronie słowackiej w zakresie edukacji ekologicznej turystów i lokalnych mieszkańców, wzmocnienia działań prewencyjnych i budowania świadomości prawnej wśród lokalnych instytucji i władz samorządowych są konieczne, aby przeciwdziałać tym problemom. Wspólne działania partnerów mają na celu podniesienie świadomości ekologicznej mieszkańców oraz turystów, co wpłynie na ich odpowiedzialne zachowanie w obszarach chronionych. Wprowadzenie regularnych patroli transgranicznych oraz przeszkolenie pracowników partnerów w terenie przygranicznym umożliwi skuteczniejszą ochronę środowiska i pozwoli zmniejszyć negatywne skutki presji turystycznej, wpłynie na poprawę i jakość świadczonych usług administracyjnych, zwiększy reaktywność służb ochrony przyrody i służb leśnych na negatywne zachowania turystów i mieszkańców pogranicza. Projekt ma charakter kompleksowy, zintegrowany i dostosowany do specyfiki obszaru pogranicza. Zaplanowane działania odpowiadają zarówno na potrzeby instytucjonalne (wzmocnienie kompetencji pracowników, rozwój współpracy transgranicznej), jak i społeczne (edukacja, promocja zasad ochrony przyrody, poprawa komunikacji). Projekt promuje współpracę transgraniczną i wzajemne zrozumienie systemów ochrony środowiska, zwiększa bezpieczeństwo i skuteczność działań terenowych, angażuje społeczność lokalną i turystów w ochronę przyrody, wykorzystuje nowoczesne technologie i narzędzia edukacyjne, umożliwia realny transfer wiedzy między partnerami.
Projekt reaguje na skutočné a identifikované potreby služieb spravujúcich chránené územia a lesy v podporovanom regióne. Toto územie sa vyznačuje špecifickými prírodnými, kultúrnymi a právnymi podmienkami, ktoré vyžadujú vysoké kompetencie a úzku cezhraničnú spoluprácu. Pohraničná oblasť, zahŕňajúca územie Západných Beskýd, je vzhľadom na svoju krajinársku a prírodnú atraktivitu a dostupnosť zvlášť vystavená narastajúcemu turistickému tlaku, čo vedie k celej rade environmentálnych problémov. Zvýšený turistický ruch negatívne ovplyvňuje prírodné prostredie a spôsobuje narušenie fungovania ekosystémov. Napriek existencii rôznych foriem ochrany prírody v regióne zlé správanie turistov a nedostatočné ekologické povedomie obyvateľov sťažujú účinnú ochranu prírodného prostredia. Projekt reaguje na rastúci dopyt po kvalitnom prírodovednom vzdelávaní, zameranom ako na miestnych obyvateľov, tak na početných turistov navštevujúcich tento región. Rastúce ekologické povedomie spoločnosti spôsobuje, že čoraz viac občanov sa zaujíma o princípy fungovania verejných inštitúcií, ako sú chránené krajinné oblasti či správy lesov. Cieľom projektu je zlepšiť spoluprácu medzi inštitúciami a obyvateľmi pohraničia prostredníctvom informovania miestnych komunít a turistov o pravidlách fungovania týchto subjektov. Spoločné cezhraničné aktivity štyroch subjektov zodpovedných za správu lesných a chránených území - štátnych lesov a chránených krajinných oblastí a ich náprotivkov zo slovenskej strany - v oblasti environmentálneho vzdelávania turistov a lokálnych obyvateľov, posilnenia preventívnych činností a zvyšovania právneho povedomia medzi miestnymi inštitúciami a samosprávami sú nevyhnutné na prekonanie týchto problémov. Spoločné aktivity partnerov majú viesť k zvýšeniu ekologického povedomia obyvateľov a turistov, čo ovplyvní ich zodpovedné správanie v chránených oblastiach. Zavedenie pravidelných cezhraničných hliadok a školenie pracovníkov partnerov v pohraničnom území umožní efektívnejšiu ochranu životného prostredia a prispeje k zníženiu negatívnych dopadov turistického tlaku, zvýši kvalitu poskytovaných administratívnych služieb, zlepší reakcieschopnosť ochrany prírody a lesníckych služieb na negatívne správanie turistov a obyvateľov pohraničia. Projekt má komplexný, integrovaný charakter, prispôsobený špecifikám pohraničného územia. Naplánované aktivity reagujú ako na inštitucionálne potreby (posilnenie kompetencií zamestnancov, rozvoj cezhraničnej spolupráce), tak aj na spoločenské (vzdelávanie, propagácia zasad ochrany prírody, zlepšenie komunikácie). Projekt podporuje cezhraničnú spoluprácu a vzájomné porozumenie systémov ochrany životného prostredia, zvyšuje bezpečnosť a efektivitu terénnych aktivít, zapája miestnu komunitu a turistov do ochrany prírody, využíva moderné technológie a vzdelávacie nástroje, umožňuje reálny prenos znalostí medzi partnermi.
